Leyfi og skilmálar
Svæðisbundnar útvarpsstöðvar
Leyfi þarf til þess að útvarpa
Til þess að reka útvarpsstöð, hvort heldur er tímabundið eða að staðaldri, þarf að fá leyfi ýmissa aðila, m.a. STEFs til tónflutnings.
Ef um skammtímaútvarp er að ræða innheimtir STEF að jafnaði gjöld fyrir SFH (Samband flytjenda og hljómplötuútgefenda), og er SFH hlutinn 60% af gjaldi STEFs og leggst ofan á það. Leyfi STEFs, ásamt öðrum gögnum, þarf að leggja fyrir Útvarpsréttarnefnd, sem veitir útvarpsleyfið. Spyrjið um Gunnar Stefánsson eða Sigríði Guðjónsdóttur hjá STEFi ef þið þurfið aðstoð eða upplýsingar um skilmála fyrir leyfinu.
Senditími er grundvöllur gjaldskrárinnar
Gjaldskrá fyrir svæðisbundnar útvarpsstöðvar er miðuð við árlegan senditíma, en það er heildarútsendingartími stöðvar en ekki aðeins sá tími sem tónlist er send út á stöðinni. Þá er gjald fyrir stöð sem aðeins nær til dreifbýlis helmingi lægra en gjald fyrir útvarp sem nær til Reykjavíkur eða annars þéttbýlis.
Skammtímaútvarp
Sérstakur taxti er í gildi fyrir skammtímaútvarp. Skammtímaútvarp telst það vera þegar útvarpað er skemur en einn mánuð. Sé útvarpað lengur en einn mánuð er miðað við útsendingartíma.
Greiða þarf fyrirfram eða setja tryggingu
Gjald vegna skammtímaútvarps þarf að greiða fyrirfram nema viðunandi trygging sé sett. Vegna heilsársútvarps verður að setja tryggingu fyrir minnst þriggja mánaða gjaldi.
Svæðisbundnar sjónvarpsstöðvar
Um svæðisbundar sjónvarpsstöðvar gildir hið sama og um útvarpsstöðvarnar.
Kvikmyndahús
Kvikmyndahúsum ber að greiða til STEFs ákveðið hlutfall af aðgangseyri að kvikmyndasýningum, að meðtöldum öllum sköttum og opinberum gjöldum, og er þetta hlutfall 1%. Lágmarksgjald sem kvikmyndahús skulu greiða, hvort sem um er að ræða fastan rekstur eða ekki, skal vera kr. 67 á hvert sæti eða kr. 6.719 á ári. Sjá gjaldskrá.
Leikhús
Af aðgangseyri að leiksýningum, að meðtöldum öllum sköttum og opinberum gjöldum, skal greiða 0,25-1% eftir því hversu mikil tónlist er flutt í hlutaðeigandi leikverki. Lágmarksgjald, sem leikhús skulu greiða, hvort sem um er að ræða fastan rekstur eða ekki, skal vera kr. 67 á hvert sæti eða kr. 6.719 á ári. Láta skal samtökunum í té upplýsingar um hvaða tónlist er notuð, titla, höfunda og tímalengd innan verksins, svo og endanlegan sýningafjölda, þegar hann liggur fyrir. Sjá gjaldskrá.
Tónleikar
Áður en tónleikar eru haldnir þarf tónleikahaldarinn að afla leyfis til að flytja þau tónverk sem ætlunin er að leika á tónleikunum og skila s.k. STEF-skýrslu. Ef tónleikar eru haldnir án fyrirfram fengins leyfis frá STEFi verður sá aðili, sem lánar eða leigir húsnæði undir tónleikana, krafinn um leyfisgjaldið.
Á STEF-skýrslunni eiga að koma fram upplýsingar um sjálfa tónleikana:
Nafn þeirra sem koma fram, einleikara, einsöngvara eða hljómsveitar
Dagsetning tónleikanna
Salur/staður þar sem tónleikarnir fara fram
Nafn og heimilisfang þess sem ber ábyrgð á tónleikunum/leyfishafa
Auk þess þurfa að koma fram eftirfarandi upplýsingar um tónlistina:
Heiti hvers verks
Nafn tónskálds/tónskálda
Nafn textahöfunda/r
Nafn útsetjara, ef einhver er
Lengd hvers verks í mínútum
Mikilvægt er að á skýrslunni sé að finna öll verk sem flutt verða á viðkomandi tónleikum, svo og heiti verka í þeirri röð sem þau eru flutt, sé þess nokkur kostur.
Verk án tónlistar (upplestur, talað orð o.s.frv.) eru ekki sett á skýrsluna.
Flytjandi skrifar undir skýrsluna til staðfestingar á því að upplýsingarnar séu réttar.
Tónleikahaldari skrifar undir til staðfestingar á að tónleikarnir hafi átt sér stað. Í stað undirskriftar tónleikahaldara nægir að senda afrit af samningi.
Skýrslan þarf að berast STEFi eigi síðar en mánuði eftir að tónleikarnir voru haldnir.
Skýrsluna er ekki hægt að nota til að reikna þóknun til höfunda nema ofangreindar upplýsingar hafi verið veittar og skilmálar fyrir veitingu leyfisins þar með verið uppfylltir.
Gjaldskrá
Af aðgangseyri, að meðtöldum sköttum og opinberum gjöldum, að einstökum tónleikum skal greiða 4%.
Ef verk eru óvernduð
Ef tónverk eru fallin úr vernd, þ.e. ef höfundar þeirra létust fyrir meira en 70 árum, og samanlagður tími verndaðrar tónlistar er minni en 1/3 af heildartíma verkanna sem leikin eru, lækkar prósentugjaldið í 2%. Lágmarksgjald lækkar ekki.
Lágmarksgjald
Sjá gjaldskrá
Hvenær á að greiða fyrir leyfið?
Ef vitað er hvert gjaldið verður, greiðist það fyrirfram, en annars næsta virka dag eftir tónleika.
Stórtónleikar
Af stærri tónleikum, þar sem ætla má að leyfisgjald fari yfir kr. 20.000 skal tónleikahaldari skila inn tryggingu fyrir væntanlegu leyfisgjaldi.
Hvar á að greiða?
Gjaldið greiðist á skrifstofu STEFs, Laufásvegi 40, Reykjavík, eða til umboðsmanns STEFs, eftir því sem við á.
Skemmtanir, einkasamkvæmi
Hafðu ævinlega samband við STEF áður en samkomur eru haldnar. Við afgreiðum leyfið fljótt og auðveldlega - og þú losnar við að fá óvæntan reikning.
Margir skipuleggjendur "gleyma" að tilkynna STEFi að þeir hafi í hyggju að efna til mannfagnaða þar sem leika á tónlist. Og sumir þeirra gera sér enn ekki grein fyrir að þegar leikin er tónlist ber að greiða til STEFS, því höfundalögin tryggja tónskáldum og textahöfundum rétt til að ráða yfir eigin verkum og rétt til greiðslu í hvert sinn sem tónlist þeirra er flutt opinberlega.
Hvenær þarf leyfið að liggja fyrir?
Leyfið þarf að liggja fyrir áður en samkoma er haldin. Sé það ekki gert er það brot á lögum og getur varðað skaðabótum. Með því að sækja um leyfi og greiða fyrirfram hafa skipuleggjendur auk þess tækifæri til að taka þennan kostnaðarlið með inn í fjárhagsáætlun sína.
Hver er ábyrgur?
STEFi ber ævinlega greiðsla þegar tónlist er leikin opinberlega og það er ævinlega sá sem stendur fyrir skemmtun eða samkomu sem er ábyrgur fyrir því að sækja um leyfið til að flytja tónlist og greiða til STEFs - hver svo sem flytjandi tónlistarinnar er.
Einfalt í framkvæmd
STEF leitast við að gera það eins einfalt og hægt er fyrir notendur tónlistar að greiða fyrir hana. Því þarf notandinn aðeins að snúa sér á einn stað - á aðalskrifstofu eða hjá umboðsmanni eftir atvikum.
Er alltaf sama gjald?
Nei. Gjaldið fer eftir eðli samkomunnar. Nauðsynlegt er fyrir STEF að fá upplýsingar um hvers konar samkomu er um að ræða. Gjaldið fer eftir fjölda gesta og hvort greiddur er aðgangseyrir. Um þetta allt getur þú fengið nánari upplýsingar með því að hafa samband við STEF eða skoða Gjaldskrá STEFs.
Samband flytjenda og hljómplötuframleiðenda, SFH
Sé tónlistin flutt af hljómplötum, snældum eða diskum ber einnig að greiða gjald til SFH (Sambands flytjenda og hljómplötuframleiðenda) en það tekur við þeirri greiðslu sem hljóðfæraleikarar, söngvarar og hljómplötuframleiðendur eiga rétt á þegar leiknar eru upptökur. Til einföldunar sér STEF um að innheimta það gjald.
Fjölskylduboð
Hér á landi er ekki innheimt fyrir afnot af tónlist í fjölskylduboðum. Þannig þarf t.d. ekki að greiða fyrir tónlistarflutning í fermingarveislum, afmælisveislum o.s.frv. en sá misskilningur er útbreiddur að innheimt sé fyrir tónlist í þessum tilvikum. Að vísu er það gert í nágrannalöndum okkar - en ekki hér á landi enn sem komið er.
Veitingahús, hótel
Gestum boðið upp á tónlist
Hvort sem tónlistin er notuð til að skapa þægilegt andrúmsloft á hóteli, veitingastað, diskóteki, krá eða á stað þar sem leikin er lifandi tónlist, er hún mikilvægur þáttur í að afla stöðunum tekna. Tónlistin laðar að. Tónlist er samin af einum eða fleiri höfundum sem með vísan til höfundalaga geta litið á verk sín sem einkaeign sem enginn má nota opinberlega nema að þeir veiti leyfi sitt.
STEF verndar réttindi erlendra höfunda hér á landi
Ef höfundur ætti sjálfur að gefa leyfi og innheimta gjald í hvert sinn sem tónlist hans er leikin hér eða erlendis, fengi hann eflaust aðeins óverulegan hluta af því sem honum ber. Vandinn hefur verið leystur þannig um allan heim að stofnuð eru félög sem fara með höfundaréttinn fyrir rétthafa sína. STEF er fulltrúi höfunda nær allrar tónlistar sem flutt er hér á landi.
Tónlist í leyfisleysi kostar meira
Það er mikilvægt að fá heimild frá STEFi áður en gestunum er boðið upp á tónlist. Gleymist það, er það brot á höfundalögum og getur haft í för með sér aukakostnað og óþægindi.
Notkun útvarps og sjónvarps er engin undantekning
Ef þú ert með útvarps- eða sjónvarpstæki í gangi á stöðum sem almenningur hefur aðgang að, þarf að sækja um leyfi hjá STEFi og greiða STEF-gjald.
Hver ber ábyrgð á að leyfið sé fyrir hendi?
Eigendur veitinga- og gistihúsa sem standa fyrir opinberum flutningi tónlistar í tengslum við reksturinn er ábyrgir og skyldugir til að afla leyfis frá STEFi.
Gildir leyfið í öllum tilvikum?
Nei. Leyfið gildir aðeins fyrir þær aðstæður sem gefnar eru upp um daglegan rekstur. Þegar félög, stofnanir og aðrir aðilar halda dansleiki eða veislur í salarkynnunum þurfa viðkomandi að afla leyfis hjá STEFi og greiða til STEFs samkvæmt gildandi gjaldskrá, III D, sjá Skemmtanir, einkasamkvæmi.
Gildir leyfið um samvinnu við þriðja aðila?
Nei. Þegar samkomur sem haldnar eru í samvinnu við þriðja aðila, svo sem þegar sýndir eru söngleikir, revíur eða kabarettar, þá þarf líka að afla leyfis hjá STEFi og greiða til STEFs samkvæmt gildandi gjaldskrá.
Gildir leyfið um einkasamkvæmi?
Já. Séu salarkynnin notuð undir einkasamkvæmi svo sem afmæli, fermingar- og brúðkaupsveislur þarf ekki að greiða gjald til STEFs. Starfsmannaveislur, þorrablót og árshátíðir fyrirtækja eru hins vegar gjaldskyld.
Afsláttur til félaga í SAF
Félögum í SAF, Samtökum atvinnurekenda í ferðaþjónustu, veitinga- og gistihúsa, er veittur sérstakur afsláttur.
Hvert fara svo greiðslurnar fyrir leyfi?
Öllu sem STEF innheimtir er úthlutað áfram til innlendra og erlendra rétthafa, að frádregnum kostnaði við innheimtu og rekstur.
Verslanir
Alltaf þarf að greiða til STEFs þegar leikin er tónlist á stöðum þar sem tekið er á móti viðskiptavinum, hvort heldur tónlistin kemur frá útvarpstæki, sjónvarpi, segulbandi eða annarstaðar frá. Og tónlistin er vel þegin. Öllum er ljóst að þessi kostnaðarliður, sem ekki getur talist hár, skilar sér margfalt til baka í aukinni sölu og ánægðum viðskiptavinum.
STEF reynir að gera það sem einfaldast fyrir alla að greiða fyrir afnot af tónlist. Því þarf hver einstakur tónlistarnotandi aðeins að skrá sig á einum stað - og greiða fyrir það á einum stað.
Algengur misskilningur
Höfundalögin eru margslungin og því á sér oft stað ýmiskonar misskilningur.
Til dæmis halda sumir að hafi þeir greitt afnotagjald útvarps eða sjónvarps, sé þeim frjálst að leika tónlist fyrir viðskiptavinina af því að STEF fær greitt frá útvarpsstöðvunum. En sú greiðsla er aðeins fyrir heimild til að senda út tónlist, ekki fyrir rétt viðtakandans til að leika tónlistina þar sem hún nær eyrum almennings. Ef afnotagjaldið ætti að fela þann rétt í sér, yrði það að vera miklu hærra.
Hvað er "opinber flutningur"?
Nær undantekningarlaust er um opinberan flutning að ræða sé ekki verið að leika tónlist innan fjögurra veggja heimilisins. Í skilningi höfundalaga eru verslanir, sem viðskiptavinir hafa aðgang að, opinberir staðir.
Hvert á að greiða?
Til innheimtustjóra STEFs Gunnars Stefánssonar, fyrir landið allt að undanskildum Eyjafirði og Þingeyjarsýslum þar sem umboðsmaður STEFs er Rúnar H. Sigmundsson.
Hvernig er gjaldið reiknað?
STEF-gjaldið fer eftir flatarmáli verslunarinnar og er lágmarksgjald kr. 5.375,- skv. Gjaldskrá STEFs, liður IV A. Gjaldið er greitt einu sinni á ári. Að auki greiðist leyfisgjald til SFH, 60% ÁLAG EÐA KR. 3.225,-.
Hvert fara peningarnir?
STEF leitast eftir megni að tryggja eins réttláta skiptingu á hinu innheimta fé og hægt er, þannig að listamenn fái greitt í samræmi við hversu oft tónlist þeirra er leikin. Því tekur STEF við tónflutningsskýrslum frá útvarpsstöðvum sem halda skrá yfir tónlistina sem þær senda út. Einnig er fylgst með flutningi tónlistar á tónleikum, í kvikmyndahúsum og víðar.
Þetta gefur nógu skýra mynd af tónlistarnotkuninni - og jafnframt losna fyrirtæki, verslanir og aðrir við þá miklu vinnu sem það er að skrá flutta tónlist.
Hárgreiðslustofur, heilsuræktir, sólbaðsstofur
Alltaf þarf að greiða til STEFs þegar leikin er tónlist á stöðum þar sem tekið er á móti viðskiptavinum, hvort heldur tónlistin kemur frá útvarpstæki, sjónvarpi, segulbandi eða annarstaðar frá. Og tónlistin er vel þegin. Öllum er ljóst að þessi kostnaðarliður, sem ekki getur talist hár, skilar sér margfaldur til baka í aukinni sölu og ánægðum viðskiptavinum.
STEF reynir að gera það sem einfaldast fyrir alla að greiða fyrir afnot af tónlist. Því þarf hver einstakur tónlistarnotandi aðeins að skrá sig á einum stað - og greiða fyrir það á einum stað.
Algengur misskilningur
Höfundalögin eru margslungin og því á sér oft stað ýmiskonar misskilningur.
Til dæmis halda sumir að hafi þeir greitt afnotagjald útvarps eða sjónvarps, sé þeim frjálst að leika tónlist fyrir viðskiptavinina af því að STEF fær greitt frá útvarpsstöðvunum. En sú greiðsla er aðeins fyrir heimild til að senda út tónlist, ekki fyrir rétt viðtakandans til að leika tónlistina þar sem hún nær eyrum almennings. Ef afnotagjaldið ætti að fela þann rétt í sér, yrði það að vera miklu hærra.
Hvað er "opinber flutningur"?
Nær undantekningarlaust er um opinberan flutning að ræða sé ekki verið að leika tónlist innan fjögurra veggja heimilisins. Í skilningi höfundalaga eru staðir, sem viðskiptavinir hafa aðgang að, opinberir staðir, þar með taldar hárgreiðslustofur, rakarastofur, heilsuræktarstöðvar, sólbaðsstofur o.s.frv.
Hvert á að greiða?
Til innheimtustjóra STEFs Gunnars Stefánssonar, fyrir landið allt að, undanskildum Eyjafjarðar og Þingeyjarsýslum þar sem umboðsmaður STEFs er Rúnar H. Sigmundsson.
Hvernig er gjaldið reiknað?
STEF-gjaldið fer eftir flatarmáli verslunarinnar og er lágmarksgjald skv. Gjaldskrá STEFs, liður IV A og B. Gjaldið er greitt einu sinni á ári. Að auki greiðist leyfisgjald til SFH, 60% álag.
Hvert fara peningarnir?
STEF leitast eftir megni að tryggja eins réttláta skiptingu á hinu innheimta fé og hægt er, þannig að listamenn fái greitt í samræmi við hversu oft tónlist þeirra er leikin. Því tekur STEF við tónflutningsskýrslum frá útvarpsstöðvum sem halda skrá yfir tónlistina sem þær senda út. Einnig er flylgst með flutningi tónlistar á tónleikum, í kvikmyndahúsum og víðar.
Þetta gefur nógu skýra mynd af tónlistarnotkuninni - og jafnframt losna fyrirtækin við þá miklu vinnu sem það er að skrá flutta tónlist.
Annað
Ef starfsemi fellur ekki undir ofangreinda flokka þá skuluð þið endilega hafa samband við skrifstofu STEFs og fá upplýsingar.