Úthlutanir STEFs
Úthlutanir STEFs fara að jafnaði fram sex til sjö sinnum á ári þar sem úthlutað er þeim tekjum sem hefur verið aflað með leyfum til afnota af tónlist höfunda. Úthlutað er flutningstekjum sem berast erlendis frá fjórum sinnum á ári, tekjum af plötusölu og öðrum upptökuréttartekjum tvisvar sinnum á ári (NCB) og fyrir flutning hérlendis einu sinni á ári (aðalúthlutun).
Hver fær úthlutað að rétthafanum látnum?
Samkvæmt íslenskum höfundalögum helst höfundaréttur í sjötíu ár frá láti höfundar. Við lát höfundar fellur höfundarétturinn til erfingja hans nema honum hafi verið ráðstafað öðruvísi með erfðaskrá. Oftast er um fleiri en einn erfingja að ræða, en því miður getur STEF að jafnaði ekki greitt þeim hverjum fyrir sig, heldur er nauðsynlegt að erfingjarnir tilnefni einn aðila, t.d. einn úr sínum hópi, til þess að taka við höfundarréttargreiðslum fyrir hönd erfingjanna allra.
Aðalúthlutun STEFs
Tekjum, sem STEF innheimtir fyrir flutning tónverka, að frádregnum rekstrarkostnaði og öðrum kostnaði við starfsemi samtakanna, er úthlutað til tónskálda, textahöfunda og annarra rétthafa einu sinni á ári, í aðalúthlutun, og eru skilagreinar og ávísanir að öllu forfallalausu sendar út hinn 10. desember ár hvert eða næsta virka dag á eftir, ef hinn 10. ber upp á helgi. Hægt er að fá greiðslur lagðar beint inn á bankareikning og þarf þá að tilkynna STEFi um þá ósk og veita upplýsingar um banka- og reikningsnúmer. Þetta má gera t.d. með því að senda netpóst á sigga@stef.is eða með því að hringja í síma 561 6173. Tekjum er ráðstafað með hliðsjón af úthlutunarreglum STEFs.
Ein algengasta spurningin sem STEFi berst varðandi úthlutunina er hve mikið sé greitt fyrir hverja "spilun". Fyrirfram er ekki hægt að segja hversu mikið er greitt fyrir flutning á verki. Það ræðst annars vegar af þeim tekjum sem eru til ráðstöfunar, skv. ársreikningi (pottinum) og hins vegar hversu mikið hefur verið spilað í heildina á árinu, þ.e. hve margir punktar hafa safnast saman hjá öllum höfundum á öllum verkum sem leikin voru á árinu skv. tónlistarskýrslum. Punktafjöldanum er deilt í pottinn og þá sést hve mikið er hægt að greiða fyrir hvern punkt. Þegar greitt er fyrir flutning í desember er verið að greiða fyrir útvarpsspilun á árinu á undan. Í desember 2004 verður greitt fyrir útvarpsspilun á árinu 2003.
Við aðalúthlutun STEFs í desember er ekki aðeins greitt fyrir útvarpsflutning. Á skilagreinum má sjá ýmsa aðra liði s.s. tónleika, kvikmyndir og annað. Þá fer einnig fram s.k. aukaúthlutun til félaga í Tónskáldafélagi Íslands og Félagi tónskálda og textahöfunda fyrir lifandi flutning annan en þann sem er á vegum Sinfóníuhljómsveitar Íslands, en sú úthlutun, konsertúthlutun, er sérstakur liður. Nýmæli er að nú er greitt fyrir sívinsæl verk (e: "evergreens") svo og verk sem flutt eru við kirkjulegar athafnir, svo sem giftingar og jarðarfarir.
Punktar
Punktar safnast saman á verk þannig: Verkið er í ákveðnum flokki, sem gefur svo og svo marga punkta, sbr. flokkun tónverka sem er hluti af úthlutunarreglum STEFs. Höfundur á svo og svo stóran hlut í verkinu, t.d. 12/12 eða 4/12, sjá einnig hér úthlutunarreglurnar. Verkið er leikið skv. tónlistarskýrslu útvarpsstöðvar í svo og svo margar mínútur. Þessir þrír liðir eru margfaldaðir saman og fæst þá sá punktafjöldi sem kemur á verkið við hverja skráða spilun, þ.e. flokkur x hlutur x tími.
Úthlutanir erlendis frá
STEF er aðili að alþjóðasamtökunum CISAC sem er samband höfundaréttarfélaga um víða veröld. Með gagnkvæmum samningum við systurfélög, sem einnig eru aðilar að CISAC tryggir STEF réttindi erlendra rétthafa hér á landi, og erlend systurfélög tryggja réttindi STEF-félaga í landi sínu. Þannig er höfundaréttargæsla net sem nær um heiminn allan. Hvert félag setur sér sínar reglur innan ramma höfundaréttarins og ákveður innheimtu- og úthlutunaraðferðir sínar. M.a. ræður hvert félag hversu mikið er greitt fyrir ákveðna tegund flutnings, en þær reglur gilda jafnt fyrir innlenda sem erlenda höfunda. Þetta þýðir með öðrum orðum að STEF getur ekki ákveðið hversu mikið eitthvert systurfélag á að greiða fyrir flutning á íslensku verki, en tekur á móti þeirri greiðslu sem send er, enda sé hún í samræmi við úthlutunarreglur viðkomandi félags. Upplýsingar um lengd og gerð verka eru sendar á milli landa til þess að fá sem réttastar greiðslur.
Greiðslur frá erlendum systurfélögum eru að berast allt árið, enda er misjafnt á hvaða árstíma hvert félag sendir úthlutanir sínar. Frá umsvifamiklum samtökum berast greiðslur ársfjórðungslega (t.d. JASRAC í Japan) eða tvisvar á ári (t.d. PRS í Bretlandi), en oftast berst greiðsla aðeins einu sinni á ári. Skilagreinar sem fylgja greiðslunum sýna hvaða verk voru leikin, hver höfundurinn er og hvernig höfundargreiðslan skiptist. Venjulega er verið að greiða fyrir spilun á næstliðnu ári eða árinu þar á undan. Ljóst er því að kerfið vinnur hægt en þó örugglega.
Greiðslum erlendis frá er úthlutað frá STEFi þrisvar til fjórum sinnum á ári, hinn 1. mars, 1. júní, 1. september og 1. nóvember. Þetta á þó aðeins við þær greiðslur sem fara yfir tíuþúsund krónur. Fjárhæðir sem ekki ná þeirri fjárhæð eru sendar út með aðalúthlutun STEFs í desember.
Á skilagreinum STEFs með erlendum úthlutunum má sjá frá hvaða landi greiðslan barst og hvaða verk var verið að leika. Senda þarf skriflega beiðni til þess að fá nánari útlistanir á því hvernig greiðslan er til komin, en þó er engin trygging fyrir því að erlenda skilagreinin veiti frekari upplýsingar en koma fram á skilagrein STEFs.
Úthlutanir frá ncb
Úthlutanir frá NCB koma tvisvar á ári og eru sendar áfram eftir að unnið hefur verið úr gögnum NCB á skrifstofu STEFs. Greiðslur fyrir sölu á hljóðritum á fyrri hluta árs (janúar-júní) eru sendar rétthöfum í byrjun janúar, um það bil fjórum vikun eftir að aðalúthlutun STEFs hefur verið send í desember, en greiðslur fyrir sölu á hljóðritum seinni hluta ársins (júlí-desember) eru venjulega sendar út fyrstu vikuna í júlí árið eftir. Ræðst þetta af uppgjörstímabili útgefenda með fastan samning sem gera upp fyrir seld eintök.
Með einfaldri skilagrein STEFs, sem fyrst og fremst er ætlað að koma greiðslunni inn í tölvukerfi samtakanna og þaðan á launamiða í janúar, er send ítarleg skilagrein frá NCB. Á skilagreininni má sjá fyrir hvaða verk er verið að greiða og er TITILL LAGSINS skrifaður með hástöfum. Þar fyrir neðan má lesa nafn þess hljóðrits eða þeirra hljóðrita þar sem verkið er að finna og er það skrifað með venjulegum lágstöfum, en þó með stórum upphafsstaf. Þar fyrir aftan kemur nafn útgefandans, skráningarnúmer hljóðritsins, verðið sem útgefandinn gaf upp, fjöldi seldra eintaka á tímabilinu o.s.frv. Eignarhlutur höfundar í verkinu kemur einnig fram á skilagreininni, t.d. 100% ef höfundur á bæði lag og texta, 66,7% ef hann á 8/12 (t.d. lagið); 33,3% ef hann á 4/12 (t.d. textann) o.s.frv. Ýtarlegar skýringar á skilagreinum ncb eru sendar út með greiðslunum og eru þær á bakhlið fylgibréfsins frá STEFi.
Ekki er greitt jafnmikið fyrir öll lög á sama hljóðriti, heldur fer greiðslan eftir því hvað verkið er langt. Er þá reiknað hlutfall lagsins miðað við heildartímann. Þetta hlutfall kemur fram á skilagreininni sem prósentutala: hlutdeild í hljóðriti. Meira fæst greitt fyrir langt lag en stutt.
Í bréfi sem fylgir skilagreinunum eru rétthafar kvattir til að fara yfir skilagreinar sínar og koma athugasemdum og kvörtunum á framfæri við STEF. Í bréfinu er tekið fram hvenær kærufrestur rennur út það sinnið. Kærufrestur miðast við að hægt sé að koma við leiðréttingu fyrir næstu úthlutun. Berist kæra seinna er hún eftir sem áður tekin til greina, en leiðréttist e.t.v. ekki fyrr en í þarnæstu úthlutun.